Boşanma, sağlıksız bir evliliğin, şiddetli geçimsizlik, aldatma veya aldatılma, maddi problemler, zararlı alışkanlıklar vb. gibi durumlar nedeniyle, eşlerden biri ya da her ikisinin isteği durumunda evliliğin sonlandırılmasıdır.
Boşanma süreci, değişen alışkanlıklar, sevgi ve saygı bağının incelerek kopması, psikolojik veya fiziksel şiddet gibi eylemlerin varlığıyla, her iki taraf için de zor olabilir. Bu problemlerin arasına çocuk ve çocuk psikolojisi de girdiğinde durum daha karmaşık bir hâl alabilmektedir.
Ebeveynlerinin ayrılmasına karşı çıkan çoğu çocuk, bu duruma çok üzülür ve ebeveynlerini bu karardan vazgeçirmek, onları yeniden bir araya getirmek için elinden geleni yapmaya çalışır. Bazı çocuklarsa aile içi çatışmadan, ebeveynlerinin arasındaki sözlü çatışmadan, yüksek gerilimden veya haklı bir durumdan ötürü boşanmaya karşı çıkmaz ancak onların da kafalarında boşanmayla ilgili bazı soru işaretleri olabilir.
Boşanma Sürecinde Çocuğun Gösterdiği Bazı Tepkiler
Okul Öncesi Çocukları (0-2 Yaş Arası)
- Ağlama
- Huzursuzluk
- Uyku ve yemek yeme bozuklukları
Okul Öncesi Çocukları (3-6 Yaş Arası)
- Ağlama krizleri
- Altını ıslatma
- Uyku ve yemek yeme bozuklukları
- Kaygılar ve korkular
- Gece korkuları, kâbus
- Yabancılardan korkma
- Ebeveynleri boşanmamış olan diğer çocuklara özenme veya onları kıskanma
- İçine kapanıklık
Okul Çağı Çocukları
- Ebeveynlerinin onun yüzünden boşandığını düşünme, buna bağlı olarak kendini suçlu hissetme
- Ebeveynlerini boşanmaktan vazgeçirmeye çalışma, yeniden bir araya gelmeleri için eğer hayattalarsa büyükanne ve büyükbabalardan, değillerse yakın akrabalardan yardım alma
- Boşanmadan sonra hangi ebeveynin yanında kalacağına dair ikilem yaşama
- Ebeveynlere karşı içinde öfke besleme, ona bu durumu yaşattıkları için ağlama krizlerine girme veya saldırganlık davranışlarda bulunma
- Okula odaklanamama, ders çalışmama, buna bağlı olarak okul başarısında düşüş yaşama
Ergenlik Dönemi Çocukları
- Ebeveynlerine olan öfkeleri nedeniyle, onları cezalandırmak isteyip alkol, madde vb. gibi zararlı alışkanlıklar edinme
- Ebeveynlerden birine hak verip diğerine karşı cephe alma, onunla görüşmeyi istememe
- Hissedilen yoğun üzüntü ve kaygı nedeniyle, depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğuna sahip olma
- Dışarıya çıkmayı, sosyalleşmeyi reddetme
- Yabancılara, özellikle de karşı cinse karşı güvensizlik
- İlişkilere, evliliklere sıcak bakmama
Ebeveynler Boşanma Sürecinde Çocuklarına Nasıl Davranmalıdırlar?
Yukarıda sayılan belirtileri en aza indirgemek ya da ortadan kaldırmak amacıyla, ebeveynlerin üzerlerine düşen birçok görev vardır.
Öncelikle, çocuğa boşanma kararı açıklanmalıdır. Bu, çoğu ebeveyn için zor bir durumdur. Çocuk, ebeveynlerinin düşündüğünün aksine çok ters bir tepki vermekle birlikte, saldırgan davranışlarda bile bulunabilir veya bir defans mekanizması geliştirip, bu olayı bastırarak hiçbir tepki göstermeyebilir. Bu yüzden, ebeveynler, boşanacakları haberini anlaşılır bir şekilde, karşı tarafı suçlamadan, sevgi ve saygı çerçevesinde vermelidirler. Ayrıca, bu haber, çocuğa birlikte verilmelidir. Bazı durumlarda tek ebeveyn tarafından verilen bu haber, çocukta, acaba annem/babam artık beni görmek istemediği için mi benimle konuşmaya gelmedi, tarzı kaygılı düşüncelerin oluşmasına neden olabilir. Eğer karşı tarafla bir araya gelmek mümkün değilse, çocukla her iki tarafın da ayrı ayrı konuşması, çocuğun kendini kaygılı hissetmemesi adına önemli olacaktır.
Çocuğa diğer ebeveyni kötülememek de boşanma süreci için olumlu bir adımdır. Çocuk, anne veya babasından birini tercih etmek zorunda bırakılmamalı, her ikisiyle de görüşmeye, zaman geçirmeye devam etmelidir. Örneğin, velayeti annede kalan bir çocuk, annesinin kötülemeleri yüzünden babasına karşı öfke duyup onunla görüşmekten kaçınabilir veya annesinin iddialarına göre babası annesini üzdüğü için onu, onunla görüşmeyerek cezalandırmak isteyebilir. Bu da çocukların içten içe anne veya baba özlemi çekmelerine neden olarak, çocukların, kendilerini zayıf, mutsuz, yetersiz hissetmelerini ve ileride bazı psikolojik bozukluklara sahip olmalarını tetikleyebilir.
En önemli görevlerden bir diğeri de çocuğun kuruntularını ortadan kaldırmaktır. Çocuk, ebeveynleri tarafından her zaman sevilmeye devam edileceğini hissetmeli, ebeveynlerinin onun yüzünden boşanacaklarını düşünmemelidir. Ebeveynler, bu konularda hassas olup, çocuğun bu durumlar hakkında farkındalık kazanması için çaba göstermelidirler.
Ebeveynler, bu davranışlarda bulunmakta zorluk çekiyor ve çocuk, onlara uyum sağlamakta direniyor, boşanmayı kabullenemiyorsa bir uzmandan destek ve yardım alınabilir.